Ακίνητα, Βούλγαροι και κοινωνική ένταση στη Βόρεια Ελλάδα

Τέλος Ιανουαρίου 2026 φέρνει νέα ένταση στη Βόρεια Ελλάδα. Το ζήτημα δεν σχετίζεται με έγκλημα, θεσμικό σκάνδαλο ή παραβίαση του νόμου. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ακίνητα, η ελεύθερη αγορά και η αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια στις περιοχές της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης, όπου Βούλγαροι πολίτες αγοράζουν ολοένα και συχνότερα κατοικίες απολύτως νόμιμα ως πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι πρώτες πληροφορίες για την ένταση εμφανίστηκαν σε τοπικά μέσα και αναπαράχθηκαν από βουλγαρικά δημοσιογραφικά κανάλια, πριν διαδοθούν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα. Πρόκειται κυρίως για αντιδράσεις εθνικιστικών κύκλων, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι Βούλγαροι πολίτες «εξαγοράζουν» ακίνητα και αυξάνουν τις τιμές εις βάρος των ντόπιων κατοίκων. Οι ισχυρισμοί αυτοί, ωστόσο, δεν συνοδεύονται από επίσημα στοιχεία ή θεσμικές αναφορές.

Έρευνα της Top Presa δείχνει ότι όλες οι συναλλαγές πραγματοποιούνται σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, μέσω συμβολαιογράφων, με φορολογικές δηλώσεις και πλήρη διαφάνεια των κεφαλαίων. Δεν υπάρχει προνομιακό καθεστώς για Βούλγαρους πολίτες, ούτε εξαιρέσεις ή νομικά κενά. Αγοράζονται κυρίως μικρά διαμερίσματα, εξοχικές κατοικίες και παλαιά σπίτια σε περιφερειακές περιοχές, πολλά από τα οποία παρέμεναν εγκαταλελειμμένα επί χρόνια μετά την οικονομική κρίση.

Σύμφωνα με Έλληνες μεσίτες, το ενδιαφέρον από τη Βουλγαρία αυξάνεται σταθερά από το 2022. Οι τιμές στη Βόρεια Ελλάδα παραμένουν αισθητά χαμηλότερες σε σύγκριση με την Αθήνα και άλλες τουριστικές ζώνες. Τα επίπεδα μεταξύ 700 και 1.200 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο καθιστούν την περιοχή ελκυστική για οικογένειες και ιδιώτες με περιορισμένο προϋπολογισμό και όχι για μεγάλους επενδυτές ή κερδοσκοπικά σχήματα.

Παρά ταύτα, η κοινωνική ένταση αυξάνεται. Κάτοικοι εκφράζουν ανησυχία για την άνοδο των τιμών και των ενοικίων. Οι νέοι δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε προσιτή κατοικία. Το πραγματικό οικονομικό πρόβλημα, όμως, μετατρέπεται σταδιακά σε αναζήτηση εξωτερικού ενόχου. Ο ξένος γίνεται εύκολος στόχος και ο Βούλγαρος ο πιο ορατός.

Σε τοπικά φόρουμ και ομάδες κοινωνικών δικτύων εμφανίζονται σχόλια με έντονη εθνικιστική ρητορική. Χρησιμοποιούνται όροι όπως «εισβολή» και «μαζική εξαγορά», χωρίς επίσημα στατιστικά ή τεκμηρίωση. Οι αντιδράσεις προέρχονται κυρίως από ακραίους πολιτικούς κύκλους που αξιοποιούν το ζήτημα συναισθηματικά ενόψει τοπικών πολιτικών εξελίξεων.

Οι ελληνικές αρχές, μέχρι στιγμής, δεν διαπιστώνουν κανένα πρόβλημα. Δεν υπάρχουν αναφορές για ξέπλυμα χρήματος, δεν έχουν ξεκινήσει έλεγχοι εις βάρος Βούλγαρων πολιτών και δεν υφίστανται ποινικές διαδικασίες. Η επίσημη θέση παραμένει σαφής. Η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και κεφαλαίων αποτελεί θεμελιώδη αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η οικονομική πραγματικότητα είναι μάλιστα αντίθετη από τους κοινωνικούς φόβους. Μετά τη μακρά οικονομική κρίση, χιλιάδες ακίνητα στη Βόρεια Ελλάδα παρέμειναν κενά. Το ενδιαφέρον αλλοδαπών αγοραστών, μεταξύ αυτών και Βούλγαρων, ενεργοποίησε την αγορά, δημιούργησε φορολογικά έσοδα και στήριξε τις τοπικές επιχειρήσεις. Ο τουρισμός στην Καβάλα και την ευρύτερη περιοχή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους Βούλγαρους επισκέπτες, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες.

Το παράδοξο είναι προφανές. Ο Βούλγαρος είναι ευπρόσδεκτος ως τουρίστας και καταναλωτής, αλλά αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα όταν αποκτήσει τίτλο ιδιοκτησίας.

Η δημοσιογραφική έρευνα της Top Presa καταδεικνύει ότι η ένταση δεν έχει νομική ή καθαρά οικονομική βάση. Πρόκειται για αποτέλεσμα δημογραφικής συρρίκνωσης, εγκατάλειψης και μακροχρόνιας ανασφάλειας. Ο πληθυσμός μειώνεται, οι νέοι εγκαταλείπουν την περιοχή και τα άδεια σπίτια αυξάνονται. Αυτή είναι η πραγματική κρίση, όμως δεν επιλύεται με συνθήματα.

Τα μεγάλα πανελλαδικά ελληνικά μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίζουν το θέμα με προσοχή και περιορισμένη κάλυψη. Οι πληροφορίες παραμένουν κυρίως σε περιφερειακό επίπεδο, γεγονός που δείχνει απουσία θεσμικής έντασης μεταξύ των δύο χωρών και απροθυμία μετατροπής μιας οικονομικής διαδικασίας σε πολιτική σύγκρουση.

Στα τέλη Ιανουαρίου 2026 η Βόρεια Ελλάδα αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα του πώς η ελεύθερη αγορά συγκρούεται με παλαιούς βαλκανικούς φόβους. Νόμιμες συναλλαγές μετατρέπονται σε αφορμή κοινωνικής δυσαρέσκειας και τα γεγονότα δυσκολεύονται να επιβληθούν απέναντι στο συναίσθημα.

Η Top Presa θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη, γιατί πίσω από τη διαμάχη για τα ακίνητα δεν βρίσκονται μόνο τετραγωνικά μέτρα. Βρίσκονται χρήματα, δημογραφία, ανασφάλεια και το ερώτημα κατά πόσο τα Βαλκάνια είναι έτοιμα να αποδεχθούν ότι η Ευρώπη δεν τελειώνει στα σύνορα.